Erfenissen en geld schenken op z’n gunstigst

In de praktijk zien wij vaak dat er onwetendheid heerst op het gebied van schenkingen en erfenissen. Bijvoorbeeld bij een oma die in haar laatste jaren geld wil schenken aan haar (klein)kinderen. Aan het doen van schenkingen zitten op juridisch en fiscaal vlak een aantal haken en ogen. Deze zetten wij in dit artikel graag voor jou uiteen.

Inbrengverplichting tot 2003

In sommige gevallen wordt een schenking gezien als een voorschot op de erfenis. Dit geldt voor schenkingen die hebben plaatsgevonden voor 1 januari 2003. Wanneer de schenker komt te overlijden, moeten voorgaande schenkingen worden ‘ingebracht’ bij de verdeling van de erfenis over de kinderen. Dit houdt in dat als een kind al een bepaald bedrag heeft ontvangen, dit in de nalatenschap moet worden rechtgetrokken voor de andere kinderen. Het doel van deze zogenaamde inbrengverplichting is om de verdeling van de erfenis eerlijk te laten verlopen. Hieronder volgt een voorbeeld:

Stel dat iemand een zoon en een dochter heeft. Wanneer de dochter het ouderlijk huis in 2001 voor een lage prijs heeft mogen kopen (bijvoorbeeld voor € 100.000,00 minder dan de waarde van het huis), heeft zij hiermee al een schenking (van € 100.000,00) gehad.

Op het moment dat de ouder in 2018 komt te overlijden, wordt het bedrag dat de dochter heeft ontvangen voor het huis meegenomen in de verdeling. Stel dat de ouder een erfenis van € 400.000,00 nalaat, ontvangt de zoon (€ 400.000,00 + € 100.000,00 / 2 =) € 250.000,00 en de dochter (€ 400.000,00 + € 100.000,00 – € 100.00,00 / 2 =) € 150.000,00. Hiermee is de erfenis rechtgetrokken.

Tot waar reikt de inbrengverplichting?

Wat nou als oma meer dan 20 jaar geleden een schenking aan haar zoon of dochter heeft gedaan? Geldt de inbrengverplichting dan alsnog? Het antwoord hier op is ja. De rechtbank heeft op 2 augustus 2017 een uitspraak gedaan dat de inbrengverplichting niet kan verjaren. Alle schenkingen voor 2003 dienen meegenomen te worden in de verdeling van de erfenis.

Huidige inbrengverplichting

In het huidige erfrecht is bepaald dat gegeven ook daadwerkelijk gegeven is. Daarmee wordt bedoeld dat bedragen die voor het overlijden van de ouder zijn geschonken, niet ingebracht hoeven te worden in de nalatenschap van de ouder, tenzij dit destijds zo is bepaald in het testament van de ouder. Precies het omgekeerde dus van de regeling voor 2003.

Schenkingen en erfbelasting

Vanuit fiscaal oogpunt zijn er nog een aantal dingen waar rekening mee gehouden moet worden. Het komt vaak voor dat ouderen net voor hun overlijden een schenking doen aan hun kinderen. Hierdoor wordt de erfenis lager, waardoor de kinderen minder erfbelasting hoeven te betalen. Hier is de Belastingdienst het niet mee eens en heeft hier regels voor bedacht. Zo is er de zogeheten ‘180 regel’: wanneer de schenker binnen 180 dagen na het schenken overlijdt, wordt de schenking gezien als onderdeel van de erfenis. Op dat moment moet er alsnog erfbelasting over het bedrag betaald worden.

Tips voor belastingvrij schenken

In de praktijk schenken mensen regelmatig aan hun familieleden. Om dit fiscaal gezien zo gunstig mogelijk te doen hebben wij hier een aantal tips op een rij gezet:

  • Algemene vrijstelling. Per jaar is er een maximum bedrag dat belastingvrij geschonken mag worden aan kinderen. In 2018 mag je bijvoorbeeld per jaar € 5.363,00 belastingvrij aan elk kind schenken. Aan iemand anders, bijvoorbeeld een kleinkind, mag je per jaar € 2.147,00 belastingvrij schenken. Indien je een schenking van € 10.000,00 aan je kind wilt doen, is het fiscaal gezien dus gunstiger om twee jaar € 5.000,00 te schenken dan om in één jaar €10.000,00 te schenken.
  • Verhoogde vrijstelling. Naast de hierboven genoemde algemene vrijstelling, kun je ook een beroep doen op een verhoogde vrijstelling. Deze verhoogde vrijstelling, waarbij je meer belastingvrij mag schenken dan het bedrag van de algemene vrijstelling, mag je één keer in je leven gebruiken. Deze verhoogde vrijstelling geldt indien je een schenking wilt doen aan jouw kinderen die tussen de 18 en 40 jaar oud zijn.
    In 2018 hangt de hoogte van de vrijstelling af van het doel waar de schenking voor gebruikt gaat worden. Kortgezegd mag je eenmalig een bedrag van € 25.731,00 belastingvrij schenken indien jouw kinderen zelf beslissen wat zij met het bedrag doen, € 100.800,00 belastingvrij schenken indien jouw kinderen dit bedrag gebruiken voor de aankoop of verbouwing van hun koophuis en € 53.602,00 belastingvrij schenken indien jouw kinderen het bedrag gebruiken voor een dure studie. Meer informatie over de hoogte en voorwaarden kun je vinden op de website van de Belastingdienst.
  • Op papier schenken. Je kunt ook kiezen om op papier te schenken. Hierdoor hoeft de ontvanger geen erfbelasting over dit bedrag te betalen. De schenker dient wel rente te betalen, maar kan dit rentebedrag weer aftrekken van de aangifte inkomstenbelasting. Lees hier meer over schenken op papier.

Wil je meer weten over het erfenissen of schenkingen en het erfrecht?

Heb je vragen over dit artikel? Of zit je in een situatie waar een nalatenschap verdeeld moet worden? Lees op onze erfenis pagina wat wij voor jou kunnen betekenen of neem contact op met een erfrechtadvocaat van Hendrikx Advocaten.